Zeynep, Yıldız Teknik Üniversitesi Kimya-Metalurji Fakültesi Metalurji ve Malzeme Mühendisliği üçüncü sınıf öğrencisiydi ve ağır sanayide kullanılan yüksek alaşımlı çeliklerin indüksiyon sertleştirme ile östenitlenmesi üzerine derinleşiyordu. Tek başına yaşayan ve tekerlekli sandalyeye bağımlı annesinin ev kirasını ödemek, aynı zamanda laboratuvar analizlerinde kullandığı optik mikroskop parlatma diskleri ve sertlik ölçüm problarını alabilmek amacıyla okul çıkışında Zeytinburnu’nun sanayi kuşağına geçiyordu. Davutpaşa kampüsünden çıkıp Demirciler Sitesi’ne yürüyor; Gümüşsuyu Davutpaşa Caddesi’ndeki eski bir dökümhaneden dönüştürülmüş endüstriyel ısıl işlem ve çelik yüzey sertleştirme atölyesinde vardiyaya giriyordu. Gece geç saatlere kadar yüksek frekanslı indüksiyon fırınlarının güç değerlerini ayarlıyor, su ve yağ verme banyolarının viskozitesini ölçüyor ve Rockwell sertlik test cihazıyla çelik miller üzerinde ölçümler yapıyordu.
Zeynep’in zorluğu; gündüzleri faz diyagramları, katılaşma teorisi ve mekanik davranış sınavlarına girip akşamları loş ışık altında keskin yağ buharı, 900 derecelik fırın sıcaklığı ve döküm kıvılcımları altında beden gücü harcamaktı. Yüzü fırın kapağı açıldığında yayılan radyoaktif ısıdan sürekli kızarır, elleri çelik miller üzerindeki yağı ve zımpara çapaklarını taşımaktan sertleşirdi. Diğer öğrenciler kütüphanede ders çalışırken Zeynep, sanayi sitesinin dondurucu rüzgârına karşı koruyucu ağır iş tulumunu giyip dev çelik dişli millerini fırınlara yüklüyordu.
Kırılma noktası, Marmaray Banliyö Tren hattı tekerlek aksları için hazırlanan ve su temasında termal şoka girerek çatlayacak olan özel ısı işlem görmüş çelik millerinin teslimat öncesi son tempering (menevişleme) fırınlama gecesinde yaşandı. Demirciler Sitesi üzerindeki tıkalı ana yağmur suyu kanalı aşırı yüklenme nedeniyle patladı. Tazyikli çamurlu su, atölyenin kepek aralıklarından içeri dolmaya başladı. Su, doğrudan 400 derece sıcaklıktaki fırınların alt elektrik panolarına ve henüz soğumamış çelik millerinin bulunduğu tezgâha hücum etti.
Zeynep, hiç tereddüt etmeden hamle yaptı. Suyla temas ettiği an mikro çatlaklar oluşup çöp olacak olan çelik aks millerini ve kendi metalurji analiz dosyalarını hemen tavana asılı caraskal platformuna kaldırdı. Islanan indüksiyon fırınlarının patlamasını önlemek için ana elektrik şalterini kapattı. Sabaha kadar beline gelen soğuk suyun içinde kovalarla ve manuel su pompasıyla tahliye yaptı, mil yüzeylerini korozyon önleyici özel koruyucu yağlarla kaplayıp kuruttu. Sabah olduğunda, çelik aks millerini sıfır çatlak ve kusursuz Rockwell sertlik değerleriyle TCDD teknik ekibine teslim etti; ardından doğrudan amfideki faz dönüşümleri sınavına yetişti.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.