Aysel, İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Fakültesi Elektrik Mühendisliği dördüncü sınıf öğrencisiydi ve yüksek gerilim yalıtım malzemelerinde kısmı deşarj (partial discharge) analizleri ile gaz izoleli şalter (GIS) sistemleri üzerine uzmanlaşıyordu. Anadolu’da yaşayan kronik rahatsızlığı bulunan babasının ağır ilaç ve bakım harcamalarını ödemek, aynı zamanda bitirme projesinde ihtiyaç duyduğu yüksek frekanslı akım trafoları ile osiloskop sensörlerinin bütçesini çıkarabilmek için okul çıkışında Karaköy’ün tarihi ticaret bölgesine iniyordu. Ayazağa kampüsünden otobüse binip Karaköy’e geçiyor; Perşembe Pazarı Caddesi’ndeki yüz elli yıllık bir kâgir hanın bodrum katında faaliyet gösteren endüstriyel trafo, yüksek gerilim izolatörü ve kesici hücre imalathanesinde vardiyaya giriyordu. Gece yarılarına kadar trafo bobinlerinin vernikli bakır sargılarını kumpasla ölçüyor, porselen izolatör yüzeylerini epoksi reçine ile kaplıyor ve yüksek voltaj klemenslerini tork anahtarlarıyla birleştiriyordu.
Aysel’in mücadelesi; gündüzleri yüksek gerilim tekniği ve elektromanyetik alan teorisi derslerinde ağır matris denklemleri çözerken, akşamları atölyedeki keskin yalıtım lakı, tiner ve yanık izole yağ kokusu altında beden gücü harcamaktı. Parmak uçları vernikli telleri bükmekten ve lehim yapmaktan nasır tutmuş, elleri döküm şasi parçalarını taşımaktan sertleşmişti. Okul arkadaşları bitirme tezleri üzerine kafelerde vakit geçirirken Aysel, Karaköy’ün nemli taş duvarları arasında ağır trafo nüvelerini caraskalla kaldırıyordu.
Büyük kriz, Yenikapı Metro Aktarma Merkezi için özel üretilen ve ertesi sabah teslim edilmesi gereken 15 kV’luk gaz izoleli kesici hücrenin son yüksek voltaj dayanım ve ark testi gecesinde yaşandı. Voyvoda Sokak üzerindeki tıkalı eski drenaj kanalı şiddetli yağış sebebiyle patladı. Çamurlu tazyikli su, yokuştan aşağı fışkırarak hanın bodrum pencerelerinden içeri dolmaya başladı. Su, doğrudan nem gördüğü an yalıtım direnci düşecek ve test sırasında yüksek gerilim patlamasına yol açacak olan porselen izolatörlerin ve Aysel’in tez hesaplama paftalarının bulunduğu tezgâha yöneldi.
Aysel, dondurucu suyun ortasına saniyeler içinde atıldı. Önce ıslatıldığı an mikro çatlak korozyonuna uğrayacak olan hassas kısmi deşarj ölçüm sensörlerini ve kendi devre paftalarını yüksek raflardaki vakumlu kilitli kutulara kaldırdı. Ardından yüksek voltaj test ünitesine su ulaşmadan ana şalteri indirip elektriği kesti. Sabaha kadar beline gelen suyun içinde manuel tahliye pompasıyla çalıştı; ıslanan izolatör yüzeylerini saf alkolle temizleyip endüstriyel kurutma fırınlarında nemini tamamen aldı. Sabah şafak sökerken üzerindeki çamurlu önlüğü çıkarıp okul kıyafetlerini giydi; kesici hücreyi sıfır ark riski ve kusursuz yalıtım değerleriyle yetkililere teslim edip amfideki sınavına başı dik şekilde yetişti.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.