İklil, tarihi haritacılık ve mimari pergarlar (pergel) restorasyonu üzerine çalışan, 18. yüzyıl Osmanlı dökümhanelerinde üretilmiş pirinç ve bronz mimar pergellerinin mikron ölçeğindeki sabitleme vidalarını ve ivme tırnaklarını yenileyen yirmi dördüncü yaşına girmiş bir metal ustasıydı. Haliç kıyısının eski tütün fabrikası ve imalathane geçmişine yakın bir çalışma ortamı kurabilmek için Cibali’de, Seferikoz Sokak’taki eski bir marangozhanenin depo katını atölye-ev kiraladı.
İklil’in mücadelesi; sertleştirilmiş pirinç kaynak tellerinin, optik cila parlatıcılarının fahiş maliyeti ve Haliç’ten sızan tuzlu nemin metal yüzeylerde hızlıca yeşil korozyon oluşturma riskiydi. Gündüzleri Cibali İskelesi yakınlarındaki un depolarında parça başı çuval taşıyor ve yükleme işçiliği yapıyor, gece yarısı ise atölyesindeki sarı masa lambasının altında mikroskopla pirinç pergelin aşınmış mil tırnaklarını düzeltiyordu. Odasında ısıtıcı olmadığı için kışın soğuktan uyuşan elleri, milimetrik hassas pergel uçlarını oturtmasını imkânsız hale getiriyordu.
Kırılma noktası, özel bir şehir planlama arşivi için restore ettiği 1780’lere ait pirinç döküm ve gümüş ibreli antika bir mimar pergelinin teslim gününden bir gece önce yaşandı. Seferikoz Sokak’ta yapılan altyapı kazısı sırasında kepçenin ana su borusunu patlatması sonucu, tazyikli su İklil’in atölyesinin pencerelerinden içeri doldu. Su, doğrudan temizlenmiş ve koruyucu cila yağı sürülmemiş mekanik pergelin üzerine aktı.
İklil, dondurucu suyun içinden pergeli saniyeler içinde çekti. Islanan hassas pirinç parçalar saatler içinde oksitlenip kilitlenebilirdi. Sırılsıklam halde atölyeden çıkıp Cibali Surları’nın devasa taş bloklarının dibine koştu. Mahalledeki kapalı bir ekmek fırınının sıcak havalandırma alanına sığınarak, pergel parçalarının üzerindeki suyu mikrofiber bezlerle saatlerce çekti. Sabaha kadar fırının kademeli ısısında parçaları kurutup kalibrasyonu baştan uyguladı. Ertesi gün pergeli milimetrik hassasiyetiyle sahibine teslim ettiğinde, bu şehrin çamuruna ve soğuğuna karşı kendi emeğinin zaferini bir kez daha kanıtlamıştı.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.