Hizmetçilik Yapan Merve Patronuna Yamanıyor

Merve, Tuzla’nın sanayi kuşağına komşu İçmeler deresinin marjinal yatağında, eylül ayının boğucu ve asidik bir şafak vakti debi ölçüm cihazlarını ve kimyasal renk tayfı prob uçlarını dere yatağı çamuruna sabitlemiş bekliyordu. Marmara Üniversitesi Tekstil Mühendisliği ve Malzeme Biyoteknolojisi Bölümü’nden birincilikle mezun olduktan sonra, sanayi atıklarının tarihi ve endüstriyel deri dokularda yarattığı kolajen lif bozunumunu, krom çökelmesini ve pH değişimlerini haritalandıran bağımsız bir ekolojik malzeme araştırma projesinde saha tekstil analisti olarak göreve başlamıştı. Ancak projeyi destekleyen yerel sanayi kooperatifi, deredeki kirlilik raporlarının yasal yaptırımlara yol açacağı korkusuyla araştırma bütçesini aniden kesti. Şantiye barakası mühürlendi; Merve’nin dört aylık uzmanlık telifi ödenmediği gibi, derideki lif kütle kayıplarını mikron düzeyinde ölçmek için kiraladığı taşınabilir Fourier Dönüşümlü Kızılötesi Spektrometresi’nin (FTIR) kiralama borcu kişisel yükümlülüğü olarak üzerine yazıldı.

Eylül gecesinin nemli ve keskin asit kokulu poyrazında, Tuzla Tren İstasyonu’nun beton bankında otururken cebinde yalnızca kentin batısına geçmeye yetecek tek bir basımlık Akbil bakiyesi kalmıştı. İçmeler’de kiraladığı küçük stüdyo daire, ödenmeyen kira yüzünden mülk sahibi tarafından kilitlenmiş, Merve’nin lif bozunum ve spektral analiz paftaları dışındaki valizi bina merdiven boşluğuna bırakılmıştı. Beton banka çöken Merve, kucağındaki su geçirmez kılıftan deri lif çürümesi ve asit bozunum atlasını çıkardı. Peronun titrek beyaz ışığı altında, kolajen lif zincirlerindeki kopma indekslerini ve krom-III/krom-VI dönüşüm grafiklerini milimetrik kâğıda aktarmaya başladı. Kurşun kalemin kâğıda dokunduğu her an, içindeki çaresizlik mesleki bir tutkuya ve sarsılmaz bir bilimsel iradeye dönüşüyordu. O sırada perondan geçen ve Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) Malzeme Enstitüsü Sanayi Atıkları Araştırma Birimi yöneticisi, dondurucu ve kokulu gecede profesyonel spektroskopik analiz ve lif patolojisi atlası çizen Merve’yi fark etti. Çizimlerin analitik derinliğinden ve mühendislik disiplininden etkilenen yetkili, Merve’ye Marmara Havzası Endüstriyel Malzeme Bozunumu ve Eko-Tekstil Projesi’nde baş saha araştırmacısı kadrosu sağladı.

Şişli Bomonti Tarihi Bira Fabrikası Çevresi ve Tuğla Duvarlarda Garam Tuzu Çiçeklenmesi ile Porozite Kaybı Atlası

Nihal için İstanbul, Şişli’nin kalbindeki Bomonti semtinin tarihi endüstriyel tuğla bacalarından, eski bira fabrikası tonozlarının nemli maya kokusundan ve yüksek duvarların gölgesinden ibaretti. İstanbul Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Yapı Malzemesi Anabilim Dalı yüksek lisans mezunuydu; 19. yüzyıl sonu endüstriyel yapı tuğlalarında kapiler emilimle yükselen garam tuzlarının (sodyum sülfat) harç içi kristalleşme basınçlarını ve tuğla yüzey soyulmalarını inceleyen bir koruma projesinde kıdemli yapı malzemesi uzmanı olarak çalışıyordu. Ancak restorasyonu yürüten gayrimenkul yatırım ortaklığı, proje konseptinde yapılan ani tasarım değişiklikleri nedeniyle koruma araştırmalarını dondurdu. Nihal’in sekiz aydır tuğla gözeneklerinden derlediği porozite kayıp verileri ve higroskopik tuz birikim paftaları şantiye kontuarında mahsur kaldı; üstelik analizlerde kullandığı el tipi ultrasonik darbe hızı ölçerin kiralama borcu Nihal’in üzerine yıkıldı.